Elke maand schrijft onze directeur Ewout van der Horst een blog met Deventerse verhalen.
Soms blijkt het verleden van je familie wereldgeschiedenis te zijn. Dan krijgt het leven van bepaalde burgers ineens betekenis in het licht van de tijd. Als een puzzel van miljoenen stukjes waarbij jouw familie deel uitmaakt van het centrale figuur. Die gewaarwording had ik onlangs bij een bezoek aan een doodzieke man in een rustiek gelegen villa in Diepenveen. Als nazaat van de Deventer familie Budde raakt zijn relaas aan een veel groter verhaal.
De eerste keer dat ik bij hem thuiskwam, viel mijn mond open van verbazing. De wanden van zijn woning zijn behangen met kunstwerken. De centrale salon vormt een ware eregalerij van zijn voorouders, voor een belangrijk deel portretten van zijn meest bekende familielid: de Diepenveense schilderes Aleida Budde (1800-1852). Ik kende Aleida als fameus schilderes uit het verleden van Deventer, een historisch personage uit de tijd van de romantiek en maakster van zoetgevooisde genrestukken. In de terminologie van mijn gastheer heet ze eenvoudigweg ‘tante Lei’.
De achterneef heeft er als voorzitter van de familiestichting op aangedrongen dat de sleutelstukken uit het oeuvre van Aleida Budde aan onze gemeentelijke museumcollectie zouden worden toegevoegd. Deze schenking vormt een prachtige aanwinst voor Deventer en heeft ons er mede toe geïnspireerd om komende zomer in de Bergkerk een grote tentoonstelling over vrouwelijke kunstenaars uit Deventer te organiseren. Intussen schrijft kunsthistorica Hanna Klarenbeek in opdracht van de familiestichting een biografie over Aleida. Haar onderzoek toont aan dat de schilderes in haar tijd al meer erkenning kreeg dan lange tijd is gedacht.
Onlangs was ik opnieuw met een collega in de Diepenveense villa op de thee. Er moesten nog twee prachtig gerestaureerde schilderijen worden overhandigd. Onze weldoener zat op zijn praatstoel. Hij sprak honderduit over zijn familiegeschiedenis: hoe de Buddes als economische vluchtelingen in de zeventiende eeuw naar de Republiek waren gekomen, zich een plek in Deventer hadden verworven en daar gaandeweg deel waren gaan uitmaken van het stadsbestuur. Zijn voorouders speelden onder meer een vooraanstaande rol bij de patriottische revolutie, de opbouw van het Koninkrijk der Nederland en de oorlog met België. Bepaald geen doorsnee burgers dus en voor een belangrijk deel door ‘tante Lei’ vereeuwigd.
Zoveel passie voor kunst en geschiedenis kom je niet alle dagen tegen. En al helemaal niet zo eloquent door deze jurist onder woorden gebracht. Met twee schilderijen onder de arm namen we afscheid. Nog geen week later overleed de beste man in zijn slaap… Ongelofelijk, zo kort na zo’n scherpzinnig en enthousiast gesprek. In zijn laatste woorden in onze richting drukte hij zijn tevredenheid uit over de manier waarop hij zijn kunsthistorische nalatenschap een duurzame bestemming heeft gegeven. Kijk, daar doen we het voor.
In dankbare herinnering aan een erudiet en aimabel medeburger.
