In 'De Coördinaten', geschreven door René Berends, Clemens Hogenstijn en Geerle van der Wijk, gaat het drietal nader in op plekken, plaatsen en gebeurtenissen die zij in Hanzestad Deventer of het buitengebied tegenkomen. De coördinaten op Google Maps vormen het startpunt voor berichten waarin historie, cultuur, architectuur en natuur samenkomt.
Heeft Deventer de hoofdrol in deze filmklassieker?
Waar? 52.26694, 6.21268
A Bridge Too Far. Een filmklassieker, met Deventer en omgeving in een hoofdrol. De film gaat niet alleen over helden, kogels, tanks en explosies. Natuurlijk zijn gevechten en militaire strategie vaste ingrediënten, maar deze film doet meer. Hij toont de chaos en de zinloosheid van oorlog. We zien niet alleen een indrukwekkende luchtlanding van parachutisten. Ook worden we geconfronteerd met miscommunicatie tussen geallieerde generaals, onnodig verlies van mensenlevens en de morele dilemma’s van soldaten die simpelweg hun plicht proberen te vervullen.
![Een scene in Schalkhaar op de Kanaaldijk. Duitse troepen op de vlucht. (Foto Geerle van der Wijk)]()
Dat realisme is al zichtbaar in de openingsscene. Duitse soldaten trekken zich terug; in paniek. De geallieerden rukken op, al is Nederland nog buiten bereik. Wat filmisch oogt, werd gewoon gedraaid aan de Kanaaldijk bij Schalkhaar, bij de Cröddenbrug over het Overijssels Kanaal. Tijdens die opnames verscheen ook Prins Bernhard op de filmset. Hij had zelf in de Tweede Wereldoorlog voor de geallieerden gevlogen. Nu keek hij toe hoe diezelfde oorlog werd nagespeeld. Zo stonden verleden en verbeelding letterlijk naast elkaar aan het kanaal in Schalkhaar.
![Prins Bernard op de set van A Bridge Too Far. Gefotografeerd door een 'Duitse soldaat'. (foto Geerle van der Wijk)]()
Operatie Market Garden. De geallieerden wilden via Arnhem een snelle opmars naar Duitsland forceren. Bruggen waren de sleutel, parachutisten (Market) het middel. Vanuit België zouden de grondtroepen (Garden) volgen. Maar de vijand bleek sterker dan gedacht. Velen haalden de grond niet levend. Anderen hielden de bruggen even vast, maar niet lang genoeg. Na drie dagen was de strijd om de brug bij Arnhem voorbij. Luitenant-generaal Browning had het al aangevoeld: ‘I think we might be going a bridge too far.’
![Prins Bernard op de set met regisseur Richard Attenborough. (Foto Geerle van der Wijk)]()
Deventer bleek een overtuigende vervanger voor Arnhem. Maar ook net buiten de stad werd gefilmd. Niet omdat die locaties exact identiek waren, maar omdat de sfeer klopte. Zo werden scènes opgenomen op Landgoed Het Schol in Wilp, bij Landgoed Huis de Voorst in Eefde, langs de IJsseldijk bij Welsum en aan de Averlose Houtweg in Diepenveen. Delen van Deventer en de omgeving oogden in de jaren zeventig nog alsof de tijd er was blijven steken in de jaren veertig. Dat maakte de stad en haar omgeving decor én hoofdrolspeler. Regisseur Richard Attenborough koos bewust voor dat rauwe realisme. Het leverde een film op die oorlog toont zoals die vaak is: complex, chaotisch en tragisch menselijk.
![Prins Bernard op de set met cameraman Geoffrey Unsworth. (Foto Geerle van der Wijk)]()
Benieuwd wat er in Deventer te beleven valt rond 50 jaar A Bridge Too Far?
