A Bridge Too Far A Bridge Too Far

De Coördinaten: De Boekenmarkt

31 juli 2026

In 'De Coördinaten', geschreven door René Berends, Clemens Hogenstijn en Geerle van der Wijk, gaat het drietal nader in op plekken, plaatsen en gebeurtenissen die zij in Hanzestad Deventer of het buitengebied tegenkomen. De coördinaten op Google Maps vormen het startpunt voor berichten waarin historie, cultuur, architectuur en natuur samenkomt.

Hoe begon het avontuur van ieder boek eigenlijk?

Waar? 52.251857, 6.160392 of 52.250481, 6.155675 of 52.251485, 6.154858
Op de Deventer Boekenmarkt zijn duizenden boeken te koop. En wie een boek koopt, neemt eigenlijk een nieuw avontuur mee naar huis. Maar voordat dat avontuur kan beginnen, ging er een lange geschiedenis aan vooraf. Wat heeft de geschiedenis ons te vertellen? Alle geschriften begonnen met het afbeelden van voorwerpen, ook wel ideogrammen genoemd. Duizenden jaren geleden, krasten mensen tekens in kleitabletten om te communiceren.

Het alfabet. Onze letters hebben een lange weg afgelegd. Het eerste alfabet, ontstaan rond 2000 voor Christus, was gebaseerd op de Egyptische hiërogliefen. De Feniciërs gaven ons de basis, de Grieken voegden er klinkers aan toe en de Romeinen verspreidden het alfabet in Europa. De Romeinen maakten het af met tekens zoals we dat nu kennen. Zonder dit wonderlijke systeem van letters zouden boeken niet meer zijn dan een mysterieus patroon van krabbels.

Boek Liber Bibliae Moralis

Dan hebben we papier. Een boek lezen dat uit kleitabletten bestaat? Niet echt handig. Gelukkig kwamen de Chinezen ongeveer 2000 jaar geleden met de ingenieuze uitvinding van papier. Dankzij hen hoeven we geen zware stenen meer mee te slepen. Papyrusrollen in het oude Egypte waren een begin, maar het lichte papier maakte het allemaal zoveel makkelijker. En laten we de inkt niet vergeten. Ook een uitvinding van bijna 4500 jaar oud.

En toen was er de drukpers. Eeuwenlang schreven monniken boeken met de hand over, een tijdrovend werk. Maar in de vijftiende eeuw veranderde de uitvinding van Johannes Gutenberg alles. Boeken konden ineens sneller en in grotere oplagen worden gedrukt. Toen Richard Paffraet in 1477 vanuit Keulen naar Deventer kwam, werd Deventer een belangrijke plek voor de boekdrukkunst. Hij werd de eerste drukker in Noord-Europa die beschikte over Griekse drukletters. Vanuit zijn huis aan de Lange Bisschopsstraat drukte hij tientallen boeken. Zijn eerste uitgave, Liber bibliae moralis, wordt nog altijd bewaard in de Athenaeumbibliotheek. Nee, dit boek is niet te koop.

Meer over de Deventer Boekenmarkt lees je hier: