De Coördinaten: Kelders

In 'De Coördinaten', geschreven door René Berends, Clemens Hogenstijn en Geerle van der Wijk, gaat het drietal nader in op plekken, plaatsen en gebeurtenissen die zij in Hanzestad Deventer of het buitengebied tegenkomen. De coördinaten op Google Maps vormen het startpunt voor berichten waarin historie, cultuur, architectuur en natuur samenkomt.

Waarom ligt het verleden onder onze voeten?

Waar? 52.251269, 6.160093 en 52.25365, 6.15635
Onder Deventer liggen kelders die ouder zijn dan veel gevels erboven. Wie afdaalt in een typische Deventer kelder ervaart een andere wereld: dikke muren, pilaren midden in de ruimte en aan weerszijden een stenen gewelf.  Bijvoorbeeld: op de plek van het Geert Groote Museum, stond een kapel die hoorde bij het Heer Florenshuis. Het eerste huis van de Broeders van het Gemene Leven. En De Drie Haringen aan de Brink was het woon- en handelshuis van een koopman. De onderaardse kelders lopen door onder de hele kapel en het handelshuis. Als fundamenten onder geloof, handel en dagelijks leven.

In de middeleeuwen waren kelders van koopmanshuizen voorraadkamers voor koelte en veiligheid. Er lagen voedsel en drank zoals bier, wijn en graan, gezouten vis en kaas. Ook handelswaren werden opgeslagen: zout, specerijen, olie, honing, gedroogd fruit en soms laken of wol. Daarnaast bewaarden handelaren er waardevolle documenten, geld en zilver. Kelders boden bescherming bij brand, onrust en misoogsten. Ze fungeerden als stille noodvoorraad voor steden en handel.  En als noodvoorraad voor gezinnen natuurlijk. Zeg maar het hedendaagse noodpakket maar dan zonder powerbank en noodradio.

In het pand De Drie Haringen vertelt de kelder een verhaal. In 1575 bouwde haringkoopman Herbert Dapper het huis. Hij was lid van het Schonevaardersgilde en handelde met het schiereiland Schonen, in het zuiden van Zweden. Het gilde voerde wijn en zout aan en bracht haring terug. Die werd verderop gerookt aan de Bokkingshang. Wekelijks was er een vismarkt op de Brink. In de kelder, die deels onder de straat doorliep, lag een waterput. Zo verbond één ondergrondse ruimte internationale handel, lokale arbeid en voedselzekerheid voor de inwoners van de stad met elkaar.

Tegenwoordig kijken we vooral omhoog naar gevels, maar het verleden ligt onder onze voeten. Deventer kelders laten zien hoe slim middeleeuwers omgingen met opslag, veiligheid en klimaat. Ze waren schuilplaats en voorraadkamer tegelijk. Wie zo’n kelder betreedt, ruikt de geschiedenis en begrijpt dat deze stille ruimtes ooit het kloppend hart van stad en huishouden vormden. Daar wordt duidelijk dat vooruitgang niet altijd zichtbaar hoeft te zijn. Zij vormt de basis voor samenleven, handel en vertrouwen. Generaties lang bewaard onder de stad.

Kelderfest
Op zaterdag 7 maart 2026 opent Kelderfest ondergrondse locaties in de binnenstad voor muziek, kunst, spoken word en theater. In aanloop naar Internationale Vrouwendag op 8 maart staat het festival in het teken van Deventer vrouwen.