In 'De Coördinaten', geschreven door René Berends, Clemens Hogenstijn en Geerle van der Wijk, gaat het drietal nader in op plekken, plaatsen en gebeurtenissen die zij in Hanzestad Deventer of het buitengebied tegenkomen. De coördinaten op Google Maps vormen het startpunt voor berichten waarin historie, cultuur, architectuur en natuur samenkomt.
Wat leert een filmdecor ons over oorlog?
Waar? 52.25011, 6.15986
Voor de film A Bridge Too Far werd Deventer tijdelijk Arnhem. De film over Operatie Market Garden in de Tweede Wereldoorlog. Dat begon niet op de filmset maar op de tekentafel. Daar werden maquettes getekend en gemaakt van de situatie rond de Wilhelminabrug. De brug moest de Rijnbrug in Arnhem verbeelden, met huizen die daar in 1944 stonden. De Rijnbrug was de laatste brug die de geallieerden moesten innemen, maar bleek uiteindelijk een brug te ver. Hoe breng je zo’n plek overtuigend in beeld zodat je kunt laten zien hoe het er vroeger uitzag?
Om te beginnen met maquettes. Maquettes boden overzicht. Ze lieten zien hoe de brug in Deventer tussen hoge huizen kwam te liggen. Voor filmmakers zijn maquettes een manier om vooruit te kijken. Aan de hand van modellen bepalen ze waar camera’s komen te staan en hoe het licht door de straat en langs de huizen valt. Ook wordt zichtbaar hoe scènes in elkaar overlopen en welk tempo het verhaal krijgt. Dat helpt om het historische verhaal helder te vertellen.
Onder de Wilhelminabrug was begin jaren zeventig ook al parkeerruimte. De plek bood toen mogelijkheden om tijdelijke huizen te bouwen. Wie 1944 wilde laten zien, moest het verleden toevoegen. Daarom waren maquettes onmisbaar. Ze lieten zien hoe de huizen langs de brug eruit moesten zien en hoe de bebouwing kon worden nagebouwd. Voor de decorbouwers waren ze een bouwplan: welke gevels moesten echt worden neergezet en waar kwamen deuren en ramen? Welke huizen moesten ook van binnen ingericht? En welke huizen bestonden alleen uit een voorgevel, met daarachter niets, zolang de camera dat maar niet liet zien. Zo kreeg het verleden vorm.
Wat zo zorgvuldig was opgebouwd, werd in de gevechtsscènes onder vuur genomen. Duitse tanks schoten ze aan stukken, zoals in het script stond. Door oorlogsgeweld lagen de huizen, waar de geallieerden zich hadden verschanst, in puin. Ze waren gebouwd om te worden verwoest. Na de opnames werd het puin opgeruimd en keerde de ‘vrede’ terug. Zo speelden Deventer en de huizen onder de Wilhelminabrug een hoofdrol. Maar ook nu nog worden huizen in oorlogen aan puin geschoten. Is vrede dan echt A Bridge Too Far?
Benieuwd wat er in Deventer te beleven valt rond 50 jaar A Bridge Too Far? Check de website.
